Ongerustheid of angst over corona en maatregelen ten gevolge van de epidemie leiden tot heel wat veranderingen. Sommigen moeten tijdelijk het werk neerleggen, anderen komen net onder extra druk te staan. Dit vraagt vaak ook tot verschuivingen in het gezinsleven. Bovendien kunnen sommige dingen die je voor de crisis energie gaven nu niet (zoals samen sporten of iets gaan eten met vrienden).

Dit vraagt aanpassing en kan tot stress leiden.

In het bijzonder zorgverleners kunnen hierbij onder grote druk komen te staan.

Angst, ongerustheid en stress zetten ons adrenalinesysteem in werking wat we als individu niet gemakkelijk kunnen tegenhouden.

  • Ervaar je lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, rugpijn, spierpijn, verminderde eetlust, hartkloppingen, klamme en zweterige handen, vermoeidheid, slaapproblemen?
  • Ervaar je gevoelens zoals prikkelbaarheid, onrust en nervositeit, sombere buien, angst, futloosheid, lusteloosheid, boosheid, je machteloos voelen?
  • Ervaar je negatieve gedachten dan wel vergeetachtigheid of concentratiemoeilijkheden?
  • Ervaar je verandering in je gedrag zoals sneller huilen, in woede uitbarsten, overmatig of net minder eten, meer roken of alcohol gebruiken, minder productief zijn of sneller fouten maken, willen afhaken of de neiging om te vermijden?

Wie zorgt voor de zorgers als dit allemaal voorbij is?

De BWP (Beroepsvereniging voor Wetenschappelijk onderbouwde Psychotherapie) schreef volgend opiniestuk voor VRT news over de chronische stresstoestand waarin zorgverleners zich vandaag bevinden.

Stress-signalen

Dit zijn stress-signalen. Stress kan er anders uitzien van persoon tot persoon. Het ervaren ervan kan je dan ook weer angst, verdriet of frustratie opleveren.

Het is een normale reactie dat het coronavirus verhoogde stress en angst veroorzaakt omdat het gaat om een nieuw virus waardoor gevoelens van controle en voorspelbaarheid wegvallen.

In tijden van crisis kunnen deze normale reacties soms bijzonder intens zijn bij mensen die rechtstreeks negatieve bijwerkingen en gevolgen zien. Hoewel deze intense gevoelens normaal zijn, is men vaak niet geneigd deze openlijk te tonen.

Bovendien vragen extra inspanningen en maatregelen om een nieuw evenwicht: sommige dingen die je voor de crisis energie gaven (bv. sociale contacten zoals voor de crisis) kunnen niet meer. Extra stress (overuren, onzekerheden wie ziek wordt en wat de impact kan zijn, weinig opvang beschikbaar) dient zich aan. Deze verschuiving tussen de te dragen lasten en krachten veroorzaakt vaak onbalans.

Daarom is het zeker nu belangrijk om zowel je fysieke als mentale gezondheid te beschermen.

Hoe zorg je goed voor jezelf?

Waak over je slaap: slaap zoveel mogelijk op vaste tijden.

Houd bij shifts zoveel als mogelijk rekening met voldoende hersteltijd tussendoor. Houd vast aan een ritme en structuur.

Plan rustpauzes in: zeker als je in de zorg werkt, kan het tijdens een crisis moeilijker zijn om op adem te komen. Voor jezelf zorgen is essentieel om gezond (en inzetbaar) te blijven. Doe dingen waar je normaliter van geniet. Van welke vorm van pauze rust je uit of laad je op?

Gebruik je ademhaling: kort inademen door je neus en langer uitademen door je mond activeert je parasympatisch zenuwstelsel dat je lichaam tot rust aanspoort.

Sta meermaals even stil bij je energieniveau: hoe moe ben je?

Herkennen van je stress: luister naar signalen van je lichaam en neem deze serieus. Sta stil bij hoe het met je gaat.

Omgaan met emoties: tijdens het werk ligt de focus op je werk om zo min mogelijk fouten te maken. Dan is er vaak weinig ruimte voor emoties.

Wat doe jij om met je emoties om te gaan?

Wat is helpend en wat niet?

Geef aan wanneer je met rust wil gelaten worden.

Toon mildheid voor jezelf en anderen: je doet wat je kan met de beste intenties. Je helpt zoveel mogelijk mensen, maar je kan niet iedereen helpen.

Het is normaal dat je emoties als angst, spanning, verdriet, machteloosheid, boosheid, … voelt.

Digitale breaks: beperk het kijken naar of luisteren van nieuws. Grote hoeveelheden nieuws en prikkels, zijn niet helpend.

Je gewaarzijn verruimen door je aandacht te richten op wat je allemaal rondom je waarneemt: wat zie je, wat hoor je, wat voel je in je lichaam?

Focus je op zaken waar je controle over hebt? Machteloosheid is namelijk een grote bron van stress.

Blijf verbonden met collega’s, familie en vrienden door zoveel mogelijk digitaal contact te houden en steun te zoeken bij collega’s die misschien dezelfde dingen ervaren.

Zorg voor ontspanning: stress zorgt ervoor dat we voorrang geven aan urgente zaken, maar neem ook (waar mogelijk) tijd voor leuke dingen (en merk het verschil op wanneer je vooral dingen wil doen om te ontsnappen).

Plan je op voorhand rustmomenten in?

Beweging: fysiek fit zijn en blijven is belangrijk om je mentaal gezond te blijven voelen.

Bespreek met collega’s wat jou helpt en wat niet.

Hoe gaat het met je gezin?

  • Wat heb je thuis nodig? Hoe kan je dit communiceren?
  • Praat met je kinderen over COVID-19. Voor kinderen is een duidelijk, eerlijk en aan leeftijd aangepast antwoord op hun vragen aangewezen. Probeer waar mogelijk de normale routine aan te houden: dit kan hen helpen omgaan met stress en onrust.
  • Vaak ontstaan er meer spanningen in de thuissituatie als je langere tijd dicht op elkaar doorbrengt. Neem even afstand als dat nodig is. Wat kan je doen als je even uit de situatie wil om rustig te worden (time-out)?
  • Ook als ouder vraagt de huidige situatie wellicht veel van je: meer op elkaars lip, kinderen missen hun vrienden en zoeken vervangend bezigheden, thuisonderwijs. Dit kan zorgen voor onrust of meer strijd… voor vragen en zorgen over opvoeding.
  • Meer informatie kan je vinden op nji.nl, een informatieve site voor zowel ouders, kinderen en jongeren als zorgprofessionals.

Wat als de spanning je gaat belemmeren of uitputten?

Aanhoudende onbalans tussen wat er van je gevraagd wordt en je draagkracht, kan leiden tot oververmoeidheid of slapeloosheid, al dan niet in combinatie met moeite om te stoppen met piekeren over bepaalde thema’s.

Aanhoudende somberheid kan ervoor zorgen dat je minder plezier ervaart, minder vertrouwen gaat voelen in jezelf of voor de toekomst, meer moeite ervaart met het nemen van beslissingen of (zelf)kritischer wordt.

Toenemende angst kan een waar energielek veroorzaken. Het kan ervoor zorgen dat je de media (te) nauwgezet gaat volgen in de zoektocht naar veiligheid.

Anderzijds kan angst er ook voor zorgen dat je bepaalde situaties liever vermijdt of probeert te doen alsof er niets aan de hand is in de hoop op die manier er minder last van te hebben.

Toenemende prikkelbaarheid en boosheid kan veel energie van je vragen en zorgt er soms voor dat je negatieve reactie krijgt uit de omgeving. Waar angst (de vluchtrespons) een mogelijke reactie op crisis is, is boosheid (de vechtrespons) dat evenzeer.

Wanneer het zorgt voor oplopende spanning, hetzij intern, hetzij in je gezin of tegenover collega’s of leidinggevenden, kan dit soms erg gaan belemmeren.

Ingrijpende gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat je last hebt van indringende herinneringen of terugkerende nachtmerries, dat je overspoeld kan worden met dezelfde gevoelens als tijdens de situatie.

Wanneer je iets ingrijpends meemaakt, wordt je brein overladen en heb je tijd en een soort mentaal herkauwen nodig om je te helpen om de gebeurtenissen geleidelijk aan te verwerken.

In een eerste fase horen klachten als nachtmerries, indringende herinneringen of heftige emoties erbij. Je probeert dan misschien om triggers die je aan de gebeurtenis doen denken, ter vermijden. Het kan zijn dat je dan een periode slechter slaapt, erg alert bent of door negatieve gedachten geplaagd wordt.

Als je last blijft houden van deze klachten, kan dat erg uitputtend worden.

Overige hulp

Online hulpverlening
www.onlinepsykompas.info biedt een overzicht van psychologische en sociale hulp op afstand.

Pillar Chat
https://pillar.chat is een website met een anonieme chatfunctie voor zorgverleners vanuit de samenwerking tussen Universiteit Gent en Bothrs. Pillar biedt instant laagdrempelige psychologische hulp aan zorgverleners en dit van maandag t.e.m. zaterdag tussen 8:00 en 22:00.

Tele-onthaal
Voor alle vragen en problemen
Tel 106, 24u/24 en anoniem
Chat www.tele-onthaal.be, elke avond en op woensdagen vanaf 15u

Zelfmoordlijn
Tel 1813, 24u/24 en anoniem
Chat www.zelfmoordlijn1813.be, elke dag tussen 18u30 en 22u

Hoe nu verder?

Wanneer je toenemende mate van spanning ervaart, willen we vanuit Manshoven Praktijk samen met jou bekijken wat een gepast aanbod voor jou is. Dat kan individuele ondersteuning zijn middels gesprekken, dan wel online ondersteunende modules op afstand. Ook indien er sprake is van toenemende spanningen in het gezin, kan u terecht bij ons.

Deze gesprekken gebeuren momenteel met beveiligd beeldbellen en we engageren ons voor een snelle eerste inschatting.

Waar nodig kunnen de gesprekken face to face plaatsvinden, uiteraard rekening houdend met de maatregelen.

Voor het plannen van een afspraak kun je contact opnemen met onze secretaresse Joline.

Neem contact op